 |
| LIEFDE: HET VERLIES VAN ONS EENHEIDSBEWUSTZIJN | |||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 1-Scheiding van ons bewustzijn van Liefde, van God, van het Goddelijke, van eenheidsbewustzijn of van onze essentie of Ziel | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Als de liefde, God, het Goddelijke alom aanwezig is, hoe zijn we dan in Godsnaam ons bewustzijn ervan kwijt geraakt en van het Goddelijke gescheiden? Het proces van het verlies van het weet hebben van de eenheid van alles, van de doorleving ervan, van liefde, van het verlies van ons gevoel van veiligheid, geborgenheid, rust en ontspanning, vanuit een zinvol deel uitmaken van een allesomvattend geheel, voltrekt zich in een aantal stappen die elkaar in het proces van verlies van dit weten aanvullen, verdiepen en versterken en uiteindelijk, ter compensatie, leiden tot de solide en unieke creatie van de Persoonlijkheid, waarop de aandacht gefixeerd raakt. De fixatie op de Persoonlijkheid leidt ertoe dat er grenzen, barrières, afscheidingen ontstaan, waarachter (onze) essentie schuil gaat. Het proces van verlies van contact met (onze) essentie is dan ook vooral het proces van het creëren van állerhande soorten van afscheidingen in ons bewust-zijn van (onze) essentie; de ontwikkeling van de fixatie op onze Persoonlijkheid is de belangrijkste afscheiding. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 1.1-Scheiding van ons Weten van de liefde en het ontstaan van de fixatie op de Persoonlijkheid | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Het Weten dat onze ziel, onze essentie, onlosmakelijk met elkaar en het universum in Liefde verbonden is, dit doorleefde weten is bij baby's van twee tot zes maanden aanwezig in de vorm van een extatische liefde, herkenbaar als een smeltende liefdevolheid en het gevoel één te zijn met alles. Het is de leeftijdsfase waarin moeder en kind zich versmolten kunnen voelen, een gelukzalig gevoel van éénworden waarnaar wij als volwassenen kunnen terug verlangen door verliefd te worden. Komen we goed door de versmeltingfase heen, dan blijft ons basisvertrouwen relatief goed intact. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Ten grondslag aan het verdwijnen van het weten dat wij allen met elkaar en met het universum in liefde verbonden zijn, ligt het verdwijnen van ons waarnemingsvermogen en weet hebben van de essentie van onszelf en de werkelijkheid. Dit teloorgaan van waarnemen en weten gaat hand in hand met de ontwikkeling van het fundament van de Persoonlijkheid en de fixatie van de aandacht op de Persoonlijkheid. Het proces van verloren gaan van dit waarnemen en weten, van het ontstaan van het fundament van de Persoonlijkheid en van de fixatie van de aandacht op de Persoonlijkheid wordt treffend beschreven door Sandra Maitri in haar boek "De spirituele dimensie van het Enneagram" (Eerste hoofdstuk). | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Het proces van teloorgaan van waarnemen en weet hebben van onze essentie kan bij sommigen vertraagd worden of zich minder diepgaand of alomvattend voltrekken, maar is in wezen het onontkoombaar lot van de mens. Waaróm dit proces onontkoombaar is, hangt direct samen met de het antwoord op de vraag waarom wij op aarde zijn: wat is de zin, het doel en het pad van een ziel. Een buitengewoon boeiende vraag waar de bijlage ……… nader op in gaat. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| De teloorgang van het waarnemen en weet hebben van essentie vindt plaats door het creëren van een grens en scheiding in ons bewustzijn, een grens en scheiding die zó alomtegenwoordig is, dat wij haar zelfs en in feite als "normaal" beschouwen en haar daardoor niet eens meer waarnemen! | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| De grens met en de scheiding van onze essentie en daarmee van ons eenheidsbewustzijn bestaat allereerst uit de fixatie op de onuitgesproken aanname dat wij het niet redden in deze wereld door te leven vanuit onze essentie. Wij letten dus niet op tekenen van essentie en wanneer wij haar waarnemen, dan wordt zij weggeredeneerd. Met de aanname dat er niet zoiets als essentie bestaat, zijn we er niet, want met de uit deze aanname en uit wantrouwen in het leven voortvloeiende gevoelens van angst, gespannenheid en onrust moet iets gedaan worden. De oplossing voor het omgaan met deze angstaanjagende gevoelens wordt gevonden in de ontwikkeling van de Persoonlijkheid, hetgeen geen oplossing is, daar het fundament van de Persoonlijkheid gebouwd is op een fundamenteel wantrouwen in de werkelijkheid. Uiteindelijk blijkt dus dat de Persoonlijkheid niets kan doen aan onze fundamentele angst; de angst blijft in ons bewustzijn aanwezig als een fundamenteel gevoel van onbehagen en een constante bron van mentale onrust. Het gevoel van onbehagen en de constante "brom" van onze mentale onrust vormen een tweede grens, nóg een scheiding van onze essentie, die zich immers alleen kenbaar kan maken vanuit stilte, rust en ontspanning. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Deze brom is de energiestroom van de aandacht van de Observator die constant vloeit naar allerlei vormen van fixaties, daar wanhopig op zoek naar is dan wel druk bezig met de creatie van de volgende fixatie. De gerichtheid van de aandacht gaat daarbij vooral naar buiten, vooral naar binnen of zowel naar binnen als buiten. Dat de gerichtheid van de aandacht als grens, als scheiding werkt, wordt wat gemakkelijker voorstelbaar, wanneer je het gefixeerd richten van aandacht voorstelt als een constante stroom die steeds maar één kant uitgaat. Tegen de stroom inzwemmen is moeilijk; als dat je niet lukt, zul je ook nooit bij de bron van je aandacht uitkomen: essentie. Door je aandacht op een verkeerde, gefixeerde manier te gebruiken, houd je de blik van de observator afgewend van zijn essentie en wordt de grens, de scheiding gecreëerd. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| In het Enneagram komen we deze brom eveneens tegen als de belangrijkste verdedigingswijze van de Persoonlijkheid tegen het ervaren van essentie, als een grens dus die ons scheidt van het tot bewustzijn komen van essentie. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 1.2-Scheiding van onze Gevoelens en verlies van het vermogen tot intimiteit | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Ook al verliezen we het directe besef van onze eenheidsverbintenis in liefde met elkaar en het universum, het verlies van bewustzijn van onze essentie, dan nóg blijft ons bewustzijn in de vorm van onze Gevoelens met het bestaan van onze ziel, onze essentie, geconfronteerd. Onze gevoelens wijzen ons immers de weg terug naar onze ziel, onze essentie met behulp van verrijkende, vervullende, ontspannende gewaarwordingen, óf ze wijzen ons de weg van onze ziel, onze essentie, vandáán. (Zie ook de Bijlage: "Gevoelens-Duiding van Gevoelens). | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Gevoelens worden zo het volgende slagveld in ons bewustzijn, want wat te doen met gevoelens die ons confronteren met iets wat we graag zouden willen hebben (Contact met onze essentie), maar niet denken te kunnen bereiken, of wat te doen me gevoelens die ons in aanraking brengen met onze diepste, daaruit voortvloeiende angsten? Worden we gewaar dat we vanuit de ont-moeting geraakt worden, erkennen we dat we gevoelens hebben, durven we ons voor gevoelens open te stellen laten we onze gevoelens toe, verwelkomen we ze, begrijpen we ze. Wanneer we in deze vraagstukken, in gevoelskwesties, verzeild raken, dan zijn we bezig met Intimiteit: het je open stellen voor je eigen en andermans gevoelens. Bij het verlies van ons eenheidsbewustzijn, leerden we een muur van onwetendheid en gespannen onrust op te bouwen tussen onze ziel, onze essentie, en de ander en het universum; zo namen we afscheid van het besef van liefde, geborgenheid, veiligheid en ontspanning. De onrust en ontevredenheid die het verlies van deze kwaliteiten met zich meebracht, leidden tot een surrogaatoplossing in de vorm van onze Persoonlijkheid. In de gevoelens die daaruit resulteren, worden wij opnieuw voor de keus gesteld welke richting we ons uit willen ontwikkelen: terug richting ziel, essentie, dan wel er vandaan, verder richting surrogaatoplossing. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Grijpen we terug op onze oude oplossing, dan bouwen we onverdroten verder aan onze muren en ontwikkelen we een vijandige of afstandelijke houding ten opzichte van intimiteit, het je open stellen voor de bewustzijnsprocessen van jezelf en de ander. Gevoelens worden dan niet herkend, we verdringen of sublimeren ze, of we ontwikkelen negatieve, onrustige en ontevredenheid verdiepende gevoelens. Op deze en nog op vele andere wijzen zorgen we ervoor dat we niet open komen te staan voor de werking van onze ziel, onze essentie, en verklaren we de intimiteit met de ander en met onszelf de oorlog. We kunnen intimiteit natuurlijk ook omármen, waarmee we de tegenovergestelde weg inslaan. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 1.3-De fixatie van veroordeling en zelfveroordeling | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Wanneer we ons vermogen tot intimiteit verliezen, dan ervaren we nog steeds gevoelens, maar staan er niet meer voor open. Onze gevoelswereld wordt een raadsel voor ons en we weten op en gegeven moment niet meer dat wij zélf verantwoordelijk voor onze gevoelens zijn. Omdat onze gevoelens echter, nu vanuit een voor ons verborgen punt, invloed op ons blíjven uitoefenen, gaat het zoeken naar een verklaring van onze gevoelens echter onverdroten door. Omdat we onze gevoelens wegens het verlies van ons vermogen tot openstelling, tot intimiteit, niet meer kunnen aan- en doorvoelen, kunnen we de verklaring van onze gevoelens niet meer binnen onszelf vinden. De énigste verklaring die we kunnen vinden voor het ervaren van emoties, zowel positieve als negatieve, moet dan ook buíten ons gezocht worden. De ánder of iets anders moet ons positieve gevoelens bezorgen; de ánder of gebeurtenissen buíten ons zijn verantwoordelijk voor onze negatieve gevoelens! De ánder of de gebeurtenissen buíten ons zijn oké of niet oké, de ánder of het andere worden opgehemeld of veroordeeld, het zit ons "mee of tegen". Typische, andere vormen van het ontlopen van het verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gevoelens zijn vaak herkenbaar als zeuren, drammen, je "recht" halen en andere vormen van ontevredenheid. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Wanneer we zo bezig zijn, dan zijn we helemaal in het proces van veroordelen verzeild geraakt, als alternatief voor het ervaren van intimiteit. Daarmee verdiept de fixatie op onze Persoonlijkheid zich met een fixatie op veroordelen. De fixatie op veroordelen heeft als onderliggende fixatie dat wij geen gevoel hebben, mogen hebben of kunnen hebben, om zo het ervaren van essentie te ontlopen. Aan de fixatie op veroordelen ligt dus in feite een méér fundamentele fixatie ten grondslag, de fixatie dat essentie niet bestaat, dat er niet zoiets als een unieke, eigen essentie bestaat, en dat wij de steun voor ons bestaan niet vanuit onze essentie kunnen waarnemen en beleven, maar dat deze steun ergens buiten onszelf gevonden moet worden. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Onze veroordeling of ophemeling van de ander of het andere vloeit voort uit het niet kunnen voelen, begrijpen en hanteren van een gevoel van ons zelf. Wanneer we de ander of het andere vanwege dit gevoel veroordelen, veroordelen we tevens ons zelf zonder dat wij dat overigens in de gaten hebben. Het gevoel waarvoor wij de ander of het andere verantwoordelijk houden en veroordelen, is immers ons eigen gevoel. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Bij elke veroordeling van de ander of het andere kun je je dan ook de vraag stellen: "tegen welk gevoel en tegen welke ervaring probeer ik mij te verzetten?" Veroordeling en zelfveroordeling houden elkaar in stand en versterken elkaar, hetgeen het gefixeerd zijn verergert. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Vanuit onze fixatie van (Zelf)veroordeling kunnen wij de ander niet meer ervaren zoals hij is; de ander wordt beleefd vanuit onze fixatie. De (Zelf)veroordeling verhindert dat wij ons kunnen openen en dat de ander/het andere bij ons binnen kan komen, dat wij de ander/het andere en onszelf kunnen ervaren zoals het is/wij zijn. Het proces van veroordelen is een proces van afsluiting en scheiding, de kroon op het werk van de Persoonlijkheid wanneer die zich op haar meest ongezonde wijze manifesteert. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
(Zelf)veroordeling staat haaks op (zelf)beoordeling, dat juist wél aan het vermogen tot intimiteit ontspruit. Wie wil weten of bij hem sprake is van (zelf)veroordeling of van (zelf)beoordeling, moet weer te rade gaan bij zijn gevoel. (Zelf)veroordeling voelt hard, onrustig, gespannen, net accepterend, scheidend aan; (zelf)beoordeling voelt zacht maar toch stevig, ontspannend, rust brengend, accepterend en verbindend aan. (Zelf)veroordeling ontspruit uiteindelijk aan een gebrek aan basisvertrouwen in ons zelf en de wereld, waardoor we de verantwoordelijkheid voor onze gevoelens niet bij ons zelf durven te zoeken, maar die liever bij een ander op het bordje leggen. Bij voldoende basisvertrouwen kunnen en willen we wél de confrontatie met ons zelf aan. De stevigheid van de (zelf)veroordeling wordt vooral bepaald door de mate van verlies van basisvertrouwen en, ter compensatie, met hoeveel wantrouwen je in het leven staat. De wíjze waarop de (zelf)veroordeling vorm krijgt, wordt bepaald door je type persoonlijkheid. Bij (zelf)beoordeling wordt de maatlat van je vergelijking niet bepaald door de fixatie op het wantrouwen van je persoonlijkheid, maar komt de beoordeling tot stand vanuit een ijking aan je eigen, unieke essentie; (zelf)beoordeling is dan ook een waarachtig gebeuren, dit in tegenstelling tot (zelf)veroordeling, waar ijking plaats vindt met behulp van oordelen van ánderen. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
We hoeven overigens niemand te veroordelen over zijn gebrek aan waarachtigheid, want het vermogen tot waarachtigheid wordt, zoals gezegd, in belangrijke mate bepaald door de hoeveelheid bagage aan basisvertrouwen; het vraagt namelijk veel moed en kunnen om de conclusies uit jouw waarheden te trekken en ernaar te leven. Ook al weten we dat vaak niet eens, we liegen er állemaal flink op los! |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 1.4-De fixatie van controledwang: scheiding van onze gemoedelijkheid | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Wanneer we maar lang en diep genoeg ons leven leiden vanuit wantrouwen, dan leidt dat ertoe dat we ons uiteindelijk gaan afscheiden van onze gevoelens, dat we ons vermogen tot intimiteit verliezen, zoals besproken. Vanuit ditzelfde wantrouwen ontwikkelt zich tegelijkertijd met en in directe samenhang met de ontwikkeling van de fixatie van (zelf)veroordeling tevens de fixatie van controledwang. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Déze fixatie vertelt ons vanuit ons fundamenteel wantrouwen in het leven dat we onze omgeving moeten beheersen om ervoor te zorgen dat we genoeg middelen van bestaan krijgen. Alle persoonlijkheden hebben zo hun eigen manieren van controledwang, het Enneagram geeft u daar méér inzicht in. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Controledwang heeft niet alleen betrekking op dwangmatig de omgeving willen beheersen om over voldoende materiéle middelen te kunnen beschikken. Controledwang wil er óók voor zorgen dat wij niet geraakt en gekwetst worden in onze gevoelswereld, want dat wordt eveneens met wantrouwen bejegend omdat het aanvoelt alsof wij in onze visie van wat wij als ons fundament beschouwen, aangetast worden, hetgeen als zeer bedreigend ervaren wordt. Wederom heeft elke persoonlijkheid zo zijn eigen manieren om om te gaan met het geraakt worden in zijn gevoelens. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Waar controledwang zich richt op de omgeving spreken we van beheersing; wanneer controledwang zich richt op innerlijke processen, spreken we van zelfbeheersing. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Controledwang is een levenshouding waarbij we niet in staat zijn de werkelijkheid, de innerlijke én de uiterlijke werkelijkheid, te accepteren zoals die is, de werkelijkheid wantrouwen, en vervolgens tot handelen overgaan om vanuit dit wantrouwen de werkelijkheid aan te gaan pakken in een poging haar te gaan (zelf)beheersen. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Wanneer we in controledwang verzeild raken, verliezen we wederom het contact met een essentieel kenmerk; de essentie Gelijkmoedigheid verdwijnt. In de Bijlage "Gevoelens-Van (Zelf)beheersing naar gelijkmoedigheid" wordt uitgebreid ingegaan op het thema Controledwang en gelijkmoedigheid. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 1.5-De fixatie van egocentrisme: scheiding van ons mededogen en toegewijde dienstbaarheid | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Het niet meer open staan voor de essentie van jezelf, van de ander en de wereld, het verlies van het vermogen tot intimiteit, leidt, zoals we zagen, tot zelfveroordeling en veroordeling. De (zelf)veroordeling is daarmee het sluitstuk waarmee we onszelf afscheiden van onszelf en de ander. Onze controledwang leidt ertoe dat we de ander en onszelf niet kunnen ervaren vanuit onze essentie, maar alleen vanuit het idee dat wij en de ander, de wereld in het algemeen, slechts middelen, slechts gebruiksvoorwerpen, zijn om in onze "onuitputtelijke" behoeften te voorzien. Het idee van afgescheidenheid en het idee van de wereld als gebruiksvoorwerp leidt tot een houding van egocentrisme, een fixatie waarbij de balans tussen geven en nemen tussen ons en onze omgeving en de balans in de relatie met onszelf volkomen scheefgegroeid is. De fixatie op onze houding van egocentrisme is daarmee het cement dat de fixatie op (zelf)veroordeling en op controledwang bij elkaar houdt. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| De fixatie op ons egocentrisme leidt ertoe dat opnieuw een aantal essentiële eigenschappen uit ons bewustzijn verdwijnen. Mededogen met toegewijde dienstbaarheid aan de ander, onszelf en de wereld, een mooie omschrijving voor de wijze waarop wij tot practisering van (zelf)liefde kunnen komen, zegt ons voortaan niets meer, terwijl het juist deze essentiële eigenschappen zijn waarmee we wél in staat zouden zijn tot een waarachtige balans met onszelf, de ander en de wereld te kunnen komen. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Voor groeiwerk, de weg terug naar ons eenheidsbewustzijn, is het buitengewoon belangrijk om ervan bewust te zijn hoe de drie fixaties van (zelf)veroordeling, controledwang en egocentrisme met elkaar verbonden zijn, elkaar nodig hebben, elkaar mogelijk maken en elkaar zelfs versterken. Groeiwerk dat erin slaagt om ons los(ser) te maken van één van deze drie fixaties, zorgt ervoor dat de fixatie op het bouwwerk van de persoonlijkheid als geheel op losse schroeven komt te staan. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 2-De scheidingen, de ontwikkeling van onze fixaties, voltrekken zich in het proces van onze levensthema's en worden daarin uitgediept en versterkt | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Hoe dieper, omvangrijker en heftiger het verlies van ons basisvertrouwen is, hoe onrustiger en gespannener wij ons ten opzichte van het leven gaan voelen, hetgeen, als verdedigingsmechanisme, aanleiding is tot de ontwikkeling van de Persoonlijkheid en de fixatie erop. Wanneer het proces van de ontwikkeling van de Persoonlijkheid en de fixatie erop zich ten volle ontvouwt, dan verliezen wij ons waarnemingsvermogen en weet hebben van de essentie van onszelf en de werkelijkheid en ons vermogen tot het ons open stellen voor de wereld en voor ons zelf; daarvoor in de plaats creëert de Persoonlijkheid het mechanisme van scheiding en afscheiding in de vorm van veroordeling en zelfveroordeling. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Bovengenoemde processen voltrekken zich niet zomaar ineens, maar krijgen vooral gestalte in onze peuter-, kleuter, kinder- , puber- en jeugdtijd aan de hand van een drietal levensthema's, die op ons liggen te wachten wanneer wij na circa 6 maanden de liefdevolle versmeltingfase achter ons laten. Wanneer wij onze levensthema's goed oppakken, dan resulteert dat in minder en minder diepe fixaties op onze Persoonlijkheid; de weg terug naar ons eenheidsbewustzijn kan aldus aanzienlijk vergemakkelijkt en versneld worden. Het goed oppakken van onze levensthema's hangt nauw samen met de wijze waarop onze ouders met de processen van onze levensthema's omgaan. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Wanneer we loskomen uit de symbiotische versmeltingfase met onze verzorger en de eerste schreden zetten op het pad van onze levensthema's, dan zetten we daarmee tevens onze eerste, als eigen ervaren stap in de wereld; we zullen nu op een of andere wijze zelfstandig met onze omgeving een verhouding moeten aangaan, op de omgeving moeten reageren dus. We reageren op onze omgeving vanuit ons instinct, vanuit ons voelen en vanuit ons denken. Deze drie wijzen van reageren corresponderen met de drie basiscomponenten van onze hersenen: de hersenstam (Ofwel onze instinctieve hersenen), het limbisch systeem (Ofwel de emotionele hersenen) en de hersenschors (Het denkend deel van onze hersenen). Deze drie wijzen van reageren vinden we ook terug als de indeling naar buik, hart en hoofd, of als doen, voelen en denken. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Doen, voelen en denken zijn drie verschillende, elkaar aanvullende en ondersteunende manieren om de werkelijkheid te benaderen en ermee om te gaan, waarbij we gaandeweg een bepaalde voorkeur voor een van de drie benaderingswijzen ontwikkelen. Het ontdekken en ontwikkelen van de mogelijkheden van de drie benaderingswijzen van het leven vormen onze drie levensthema's. Welke voorkeur we ook ontwikkelen, steeds zullen we vanuit ons basiswantrouwen in de werkelijkheid het idee en gevoel ontwikkelen, dat we in meer of mindere mate onmachtig zijn om te gaan met de werkelijkheid. Met die gevoelens van onmacht gaan we echter allemaal verschillend om, afhankelijk van de mate en de wijze waarop we ons voor ons copen met de werkelijkheid georiënteerd hebben op doen, voelen of denken, de drie levensthema's. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
In het Enneagram loopt de hoofdindeling van persoonlijkheden eveneens parallel aan de wijze waarop wij omgaan met de werkelijkheid, vanuit ons doen, voelen of denken, de drie levensthema's. Het Enneagram onderscheidt daarbij drie groepen van persoonlijkheden, de drie Triaden: de Instinctieve triade, de Harttriade en de Hoofdtriade. Met deze hoofdindeling als basis wordt vervolgens steeds gedetailleerder en verfijnder ingegaan op de verdedigingsmechanismen van de Persoonlijkheid tegen het ervaren van essentie en het opbouwen van een vals alternatief voor essentie. Wilt u méér weten over de complexe en unieke opbouw van de Persoonlijkheid, dan kunt u hiervoor tal van boeken over het Enneagram raadplegen. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Het eerste levensthema heeft betrekking op onze drang naar doen en op de vraag of wij onze aldus tot uitdrukking komende levensenergie mogen en kunnen uiten; het is de vraag naar het beschikkingsrecht over onze levensenergie en daarmee de vraag naar de legitimiteit van onze autonomie(4.1). Het tweede levensthema heeft betrekking op de vraag in hoeverre wij onze eigen waarde mogen ontdekken en onze uniekheid kunnen en mogen ontwikkelen en tot uitdrukking brengen; het is de vraag naar de legitimiteit van ons zelfbeeld, dat pas vorm kan krijgen vanuit het doorvoelen van de waarde van onze auto-expressie(4.2). De mate waarin en de wijze waarop wij een gezond of ongezond antwoord op beide vragen krijgen, bepaalt in hoeverre wij het gevoel krijgen dat wij met behulp van ons denken het leven kunnen doorgronden en aankunnen dan wel steun nodig hebben voor ons leven, in hoeverre wij autarkisch zijn. Dat is ons derde levensthema(4.3). | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| DE PERSOONLIJKHEID (Hoofdindeling naar levensthema's) | |||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||
| Samenvattend: | |||||||||||||||||||||||||||
| De verhulling van onze onmacht, van onze daaruit voortvloeiende angsten en zelfs van onze reacties op onze angsten vindt plaats door het scheppen van grenzen. Elk persoonlijkheidstype creëert zijn eigen grens; een grens naar buiten toe, een grens naar binnen toe of een grens naar beide kanten toe. Deze grenzen belemmeren een echte ont-moeting. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 2.1-Scheiding van onze gevoelens van essentiële levensenergie (Instinctieve Triade) | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Wanneer we op gezonde wijze ten volle vanuit ons instinctief centrum durven te leven, dan nemen we onze levensenergie, onze geestdrift in eigendom en ervaren we een diep gevoel van volheid, stabiliteit en vitaliteit. Het vrijuit kunnen laten stromen van onze levenskracht en het voluit mogen en durven ervaren van de eruit voortvloeiende gevoelens van volheid, stabiliteit en vitaliteit, geven ons het gevoel en weten dat we de beschikking hebben over onze levensbron, onze geestdrift. De beschikking hebben over onze levensbron maakt ons autonoom. Autonomie is het sleutelwoord voor het levensthema van het laten stromen van onze essentiële levensenergie. Maar wanneer deze primaire levensenergie geblokkeerd wordt, wanneer we in onze kindertijd niet de ruimte gekregen hebben om onze levensenergie, onze geestdrift te ontplooien door verbods- en gebodsdwang, een ongezonde situatie, dan verliezen we ons gevoel van autonomie over onze levensenergie; er ontstaat een gevoel van onmacht en een angst niet te kunnen copen met onze omgeving met als reactie daarop de ontwikkeling van onze Persoonlijkheid die met het gevoel van woede de onmacht en de angst te lijf gaat en zo vergeefs probeert de autonomie over het vrijuit kunnen stromen van onze levensenergie, onze geestdrift, terug te verwerven. De woede fungeert tevens als middel om te voorkomen dat we de pijn van het verlies van de autonomie voelen en zorgt er, helaas, voor dat we niet het licht van ons bewust-zijn op dit gevoel van verlies kunnen laten schijnen. In het bewust-zijn komt dit niet kunnen waarnemen over als een grens die we niet of slechts zelden kunnen overschrijden; het is bovendien een bijzonder moeílijke grens, daar we normaliter deze grens niet kunnen waarnemen, omdat zij in ons bewust-zijn een blinde vlek is en moet zijn om zo de pijn van het verlies van het stromen van onze levensenergie, van onze geestdrift voor ons verborgen te houden. Kernbegrippen voor de instinctieve triade zijn: vrijuit stromen van levensenergie of geestdrift en autonomie wanneer we gezond zijn dan wel blokkering van levensenergie of geestdrift met als gevolg fixatie op onmacht, angst en woede en grenzen trekken om de beleving hiervan en van het gemis aan essentiële autonomie niet te hoeven ervaren. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| De instinctieve triade beleeft, zoals gezegd, de essentiële werkelijkheid vooral vanuit het omgaan met de stroom van zijn levensenergie, zijn geestdrift. Wanneer sprake is van gefixeerdheid op de Persoonlijkheid, creëren we grenzen om het gemis van het vrijuit stromen van de levensenergie niet te hoeven ervaren. Het niet kunnen omgaan met essentiële levensenergie, het verdwijnen van de gezonde wisselwerking van onze levensenergie met de omgeving, leidt tot een diep ervaren basisgevoel van onmacht met als reactie daarop woede: de levensenergie wil zich immers koste wat kost manifesteren en baant zich zo alsnog een uitweg! Met woede doorbreken we, denken we althans, ons gevoel van onmacht met betrekking tot het vrijuit kunnen laten stromen van onze levensenergie. De drie persoonlijkheidstypes van de Instinctieve Triade gaan alledrie op verschillende wijze met de woede om om de woede om het verlies van autonomie over de levensenergie maar niet te hoeven ervaren en een vals gevoel van autonomie te scheppen. Ze geloven door grenzen te trekken en zich achter deze grenzen te verschansen, hun autonomie over de expressie van hun levensenergie herwonnen te hebben; in feite blokkeren ze echter de echte wisselwerking tussen werkelijkheid en levensenergie, maar door de grens te trekken kweken ze een vals gevoel van autonomie en hoeven ze het gemis aan echte wisselwerking van hun levensenergie met de energie van de omgeving en hun woede over het gemis aan wisselwerking niet te ervaren. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 2.2-Scheiding van onze gevoelens van eigenwaarde (Harttriade) | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Wanneer we onze levensenergie ten volle vanuit ons hart durven te leven, dan ontstaat een diep, rijk en waarachtig vervullend gevoel van zelfbesef. We voelen dat onze levensenergie niet zomaar in het wilde weg stroomt, maar op een manier stroomt die precies bij ons past, hetgeen een zingevend, bezield gevoel geeft en een diep, vervullend gevoel van zelfbesef van onze authenticiteit. Juist door vanuit ons hart te leven, door aan te voelen hoe onze essentie tot expressie wil komen, voelen we wat onze ware natuur is, onze echte identiteit, en weten we deze te waarderen in de vorm van een doorleefd gevoel van zelfbesef, van onze authenticiteit. Wanneer we waarachtig vanuit ons hart leven, vanuit ons voelen van hoe onze essentie tot expressie wil komen, ervaren we zelfachting en zelfwaardering, weten we ons bemind en gewaardeerd, voelen ons zinvol en bezield in het leven staan en vormen zo een kanaal waardoorheen de levensenergie zich op geheel eigen wijze manifesteert: we zijn levende liefde! Wanneer we ten volle vanuit ons hart de expressiedrang van onze essentie aanvoelen, door vanuit deze unieke liefde te leven, door bezield en zinvol in het leven te staan, dan zijn we op en top authentiek. Authenticiteit is het sleutelwoord voor het leven vanuit ons hart dat tot ons spreekt vanuit ons gevoel: een waarachtig levensthema! Wanneer we geblokkeerd raken in ons vermogen te leven vanuit ons hart en zelfbesef, vanuit onze authenticiteit, wanneer we in onze kindertijd niet gewaardeerd werden om wie en hoe we werkelijk waren, een ongezonde situatie, dan durven en kunnen we onze ware aard niet meer te tonen. Van hieruit ontstaat een diep geworteld gevoel van onmacht en schaamte dat ons vertelt dat we een núl zijn. Van essentieel zelfbesef en authenticiteit kan geen sprake zijn! Met dát gevoel en idee van schaamte en gemis aan essentieel zelfbesef en authenticiteit wil niemand rondlopen; in plaats van een waarachtig zelfbeeld ontwikkelen we een vals zelfbeeld. Ten koste van alles willen we ons immers gewaardeerd voelen om wat onze unieke waarde in de wereld is. Het valse zelfbeeld fungeert als grens om ons gevoel van onmacht, schaamte en besef van gemis aan zelfbesef en authenticiteit te verbergen. Prikt iemand door het valse zelfbeeld heen, dan wordt gereageerd met vijandigheid. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| De drie persoonlijkheidstypes van de Hart Triade gebruiken het valse zelfbesef elk op een verschillende wijze om zo een eigen, bij hun Persoonlijkheidstype passende blokkade/grens op te trekken. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 2.3-Scheiding van ons gevoel van innerlijke steun (Denktriade) | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Wanneer we ten volle in ons hoofd, vanuit ons diep innerlijk weten, vanuit onze verstilde geest, durven te leven, ervaren en voelen we een grote en diepe innerlijke rust, van waaruit we in staat zijn de werkelijkheid waar te nemen zoals hij is. Onze levensenergie en de wijze waarop wij haar vanuit onze eigen essentie vorm geven, is een gestage, rustige energiestroom. Vanuit deze diepe oceaan van overgave aan de expressie van onze essentie, komen opvallende kwaliteiten als het verwerven van inzichten, het krijgen van ideeën en begripsvermogen bovendrijven. We krijgen een steeds dieper besef van de onderlinge samenhang en eenheid van de werkelijkheid en onze rol daarin; we weten vanuit ons zijn, vanuit de stroom en rijkheid van onze essentie, dat we zinnig bezig zijn en brengen ons kenvermogen tot ontwikkeling. Wanneer we in deze gezonde staat verkeren, ervaren we het bewustzijn van ons zinnig bezig zijn en ons kenvermogen als onze innerlijke steun, als onze leidraad voor ons handelen. Autarkie is het sleutelwoord. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Missen we deze innerlijke leidraad en steun, dan ontstaan er vanuit het gevoel van onmacht diepe angstgevoelens van onzekerheid en ongerustheid; onze verstilde geest wordt dan een broeikast van onrustige gedachten die er allemaal op gericht zijn een verdedigingsssyteem te bedenken en in stand e houden tegen het gemis aan autarkie. Er wordt flink wat afgedacht om alle mogelijke levensgevaren op zich af te kunnen zien komen; zien we de gevaren aankomen, dan kunnen we misschien iets bedenken om ze wellicht aan te kunnen. De angst en bezorgdheid over het verlies van autarkie fungeren als de motor die de denkmachine aanjaagt, waarmee het verlies van innerlijk weten en steun gecompenseerd moet worden. De drie persoonlijkheidstypes van de Denk Triade gaan alledrie op verschillende wijze met de angst om om de angst om het verlies van autarkie over het leven maar niet te hoeven ervaren en een vals gevoel van autarkie te scheppen. Ze geloven door grenzen te trekken en zich achter deze grenzen te verschansen, hun autarkie over hun leven herwonnen te hebben; in feite blokkeren ze echter de echte wisselwerking tussen werkelijkheid en hun leven, maar door de grens te trekken kweken ze een vals gevoel van autarkie en hoeven ze het gemis aan echte wisselwerking van hun leven met de energie van de omgeving en hun angst over het gemis aan wisselwerking niet te ervaren. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| 3-De vruchten van (Zelf)liefde | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Wanneer wij ons-zelf openstellen voor de liefde door ons-zelf op één lijn te brengen met onze ziel, onze essentie, en daarmee tot waarachtig leven komen, dan wordt ons meteen duidelijk waarom de liefde zo'n grote kracht is: blijheid, tevredenheid, gelukzaligheid, vreugde en al die andere gemoedstoestanden die ons dan als rijpe vruchten en geheel gratis beloning in de schoot vallen, wellen als ongekend diepe bronnen van vervullende kracht van binnen uit de diepte van ons wezen van liefde, de ziel, omhoog en stuwen ons vooruit. Deze kracht slecht alle innerlijke barrières en drijft ons, vanuit onze hunkering ernaar, naar ongekende belevingen van waarden, waarheid en waarachtigheid, naar veelsoortige en diepe bewustzijnsgroei. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Een waarachtig leven, een leven vanuit liefde, betekent onvermijdelijkerwijs een confrontatie met en een loslaten van je fixaties; inzicht in deze fixaties versnelt het loslaten van deze fixaties. Wanneer we ons echter slechts beperken tot inzichten, dan zijn we psychologisch bezig zonder de dimensie van het ervaren van essentie of liefde. We zullen dan misschien wel verstandelijk begrijpen, maar het zal ons aan de kracht ontbreken om de fixaties aan te pakken. Deze kracht halen we immers uit het wenkende perspectief van aan den lijve ondervonden liefde of essentie. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| Psychologische inzichten kunnen dan onze blik verruimen, maar houden ons echter gevangen binnen de wereld van het denken en voelen, de wereld van het betekenis geven, en daarmee in de wereld van de fixaties, in een leven vanuit subjectief bewustzijn. Slechts in het licht van de onze essentie, in het licht van (Zelf)liefde, indirect waarneembaar via onze gevoelens, kan onze aandacht bevrijd worden van haar fixatie op de Persoonlijkheid en kunnen de afzonderlijke fixaties definitief oplossen. Daarmee fungeert (Zelf)liefde tevens als sloper van ons bouwwerk van fixaties. | |||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
| | Omhoog | |
